Dersim coÄŸrafyasında yaÅŸanan acıları, aÅŸkları ve kahramanlıkları söylediÄŸi klamlarla dile getiren Dengbêj EyÅŸa Åžewaqî (Åžavaklı AyÅŸe), albüm çıkarmaya hazırlanıyor. EyÅŸe Åžan ve Meryem Xan ile baÅŸlayan önemli mirasın takipçisi olan EyÅŸa Åžewaqi, tüm klamlarını Munzur daÄŸlarında bestelediÄŸini söyledi.
Dersim'in Pertek Ä°lçesi'ne baÄŸlı Bulgurtepe (Celedûr) Köyü'nde yaÅŸayan ve tek kadın Dengbej olan EyÅŸa Åžewaqî (Åžavaklı AyÅŸe Erel), Dengbêjlik kültürünün yaÅŸatılması için feodal sistemi karşısına alarak, baÄŸlama eÅŸliÄŸinde söylediÄŸi klamlarla tarihi olaylara ışık tutuyor. Sünni bir aileden gelen Dengbêj EyÅŸa Åžewaqi, toplum ve ailesinin tüm baskılarına raÄŸmen KOM Müzik'te albüm çıkartmaya hazırlanıyor. 30 yaşında olan EyÅŸa Åžewaqî, 12 yaşında iken babasının aldığı baÄŸlama ile Denbêjlik serüvenine ilk adımı atmış. Yanık bir sese sahip olan Åžewaqî, göçebe hayatın acı ve mutluluÄŸunu klamlarıyla seslendirdiÄŸini belirtiyor.
Munzur'un acı ve mutluluğunu klamlarla anlatıyor
Åžavak AÅŸireti'nin yüz yıllardır Munzur DaÄŸları'nda hayvancılık yaparak, hayata tutunmaya çalıştığını belirten Åžewaqî, bir kadın olarak Åžavaklıların Dengbêji olmanın mutluluk verici olduÄŸunu söylüyor. "Dersim'in bir bütünü Alevi inancına mensup, inanç ritüellerimizin büyük bir çoÄŸunluÄŸu aynı olsa da 'kadın'ın Dengbêjlik yapması haramdır' diyen büyüklerimiz benim Dengbêjlik yapmamı kabullenmiyorlar" diyen EyÅŸa Åžewaqî, "Fakat benim bu konuda iddialı olduÄŸumu gören toplum ve ailemin bir nevi feodal tabularını yıktım. Kendi dilim ve kültürüme hizmet etmem gerektiÄŸinin farkındayım. Ä°lk baÅŸlarda Dersim'de kitle karşısına çıktım. Åžimdi de bölgenin birçok kentinde Munzur'un acı ve mutluluÄŸunu kendi klamlarımla tanıtıyorum. Åžu an Kom Müzik'te bir albüm çıkartma hazırlığı yapıyorum" dedi.
'Dengbêjlik Kürt kadınına özgüdür'
Kürt kadının verdiÄŸi mücadele sayesinde toplumun bir bütününü etkilendiÄŸini söyleyen Åžewaqî, DengbêjliÄŸin Kürt kadınına özgü bir gelenek olduÄŸunu ifade ediyor. Toplumun inançlar çerçevesinde ÅŸekillendirdiÄŸi geleneklerin kadına yasak getirdiÄŸini belirten EyÅŸa Åžewaqî, ÅŸunları anlatıyor: "Aslında bu coÄŸrafyada yaÅŸanan her acı ve mutluluÄŸa kadınlar ya ağıtlar yada zılgıtlarla öncülük etmiÅŸtir. Erkek kadından duyduÄŸunu dillendirmiÅŸtir. Ben de bunun zorluÄŸunu çok yaÅŸadım. Çünkü ben Dengbejlik yapabilecek gücü kendimde görüyordum. Ancak toplum baÄŸlama çalmamı ve klam söylememi kabullenmiyordu. Genç yaÅŸta önüme çok engel koydular. Ama ben pes etmedim, mücadele ettim. Çünkü AyÅŸe Åžan'ın hikâyesini biliyordum. Artık bu halkın kültürünü klamlarımla korumam gerektiÄŸinin farkına varmış bulunmaktayım."
'Klamlarımı Munzur dağlarında yaptım'
Göçebe bir ailenin çocuÄŸu olduÄŸunu ve yaylalarda büyüdüÄŸünü belirten Åžewaqî, tüm klamlarını Munzur DaÄŸları'nda bestelediÄŸini dile getiriyor. Åžewaqî, "Munzur kutsaldır, Munzur temizdir. Munzur gibi temiz olan bir kültürümüz var. Kimseye haksızlık etmemiÅŸ, herkesin kültürüne saygı duymuÅŸ ve kardeÅŸçe bir arada yaÅŸamışız. Onun için diyorum, kendi kültürümüze sahip çıkmamız gerekir" diyor. YaÅŸadığı yaylalarda Dengbêjlik yapan Åžewaqî, yönetmen Kazım Öz tarafından çekilen 'Son Mevsim Åžafaklar' adlı belgesele konu olduÄŸunu dile getirerek, "Munzur yaylaları olmadan yaÅŸayamayacağımı düÅŸünüyorum. Tüm bestelerimi yaylaların zirvesinde yaptım. YaÅŸantımız belgesel konusu oldu. Çünkü biz o daÄŸlara, vadilere ve pınarlara aitiz. Her ne kadar ÅŸuan Munzur daÄŸları boÅŸaltılmaya çalışılsa da, ben o daÄŸlardan kente inmeyeceÄŸim" diye belirtiyor.
Albüm çalışmalarına baÅŸlayan Åžewaqî, 2011 yılı içerisinde çalışmalarını bitirerek, albümün hazır olacağını aktardı.
